ศรัทธาแห่งหริภุญชัย “น้ำทิพย์จากดอยขะม้อสู่วัดพระธาตหริภุญชัย”

       เราจะนำท่านย้อนเวลา เดินทางผ่านกาลเวลาสู่เรื่องราวแห่ง “ศรัทธา” ของชาวล้านนาที่เชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้งระหว่างพระธาตุศักดิ์สิทธิ์ – น้ำทิพย์ – และประเพณีอันงดงาม  ณ ใจกลางเมืองลำพูนมีสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ผู้คนเคารพมาหลายร้อยปีคือวัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร

       ตำนานเล่าว่า ในครั้งพุทธกาลพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้เสด็จมายังดินแดนแห่งนี้และทรงพยากรณ์ว่าที่นี่จะเป็นศูนย์กลางพระพุทศาสนาในอนาคต

พญานาคราชได้ทูลขอพระบรมธาตุ พระองค์จึงประทาน “พระเกศาธาตุ” หนึ่งเส้นพญานาคได้นำไปบรรจุและฝังไว้ใต้พื้นดินโดยมี “พญากาเผือก” เป็นผู้เฝ้ารักษา

กาลเวลาผ่านไปในสมัยของพระเจ้าอาทิตยราช  ได้เกิดเหตุอัศจรรย์มีอีกาบินมาโฉบพระเศียรอยู่เสมอ เมื่อทุกครั้งพระองค์เสด็จไปใช้ วรัญชลฐาน จนพระองค์ทรงทราบว่าสถานที่นั้นคือที่ประดิษฐานพระบรมธาตุ   เมื่อโปรดให้ขุดค้นก็ปรากฏ “พระบรมสารีริกธาตุ”เปล่งแสงฉัพพรรณรังษี สว่างขึ้นจากพื้นดิน  พระองค์จึงโปรดให้สร้างประสาทครอบพระธาตุไว้ กลายเป็นศูนย์กลางศรัทธาของชาวนครหริภุญชัย

       พระธาตุหริภุญชัยได้รับการบูรณะต่อเนื่องจากกษัตริย์หลายยุค จนในสมัยล้านนาได้ปรับเป็น “ทรงระฆังแบบลังกา” ที่งดงามดังที่เห็นในปัจจุบัน และได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งใน “แปดจอมเจดีย์ของประเทศไทย”รวมทั้งเป็นพระธาตุประจำปีเกิด “ปีระกา” ที่ผู้คนนิยมมากราบไหว้เพื่อความเป็นสิริมงคล ไม่ไกลจากเมืองลำพูนไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือมีแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิสำคัญแห่งหนึ่งคือ “บ่อน้ำทิพย์ดอยขะม้อ” ตำนานกล่าวว่า พระพุทธองค์ทรงกระหายน้ำและทรงใช้นิ้วกดลงบนพื้นดินน้ำจึงพวยพุ่งขึ้นมากลายเป็นบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่ไม่เคยแห้งเหือด น้ำแห่งนี้จึงถูกเรียกว่า “น้ำทิพย์” และน้ำแห่งนี้ได้ถูกนำไปใช้ในพิธีสำคัญทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับชาติรวมถึงพระราชพิธีของกษัตริย์ไทยหลายรัชกาล และชาวลำพูนได้นำน้ำแห่งนี้มาสรงองค์พระธาตุหริภุญชัยมาหลายร้อยปีมาแล้ว 

       ศรัทธาทั้งหมดนี้หลอมรวมเป็นประเพณีสำคัญ คือ “การสรงน้ำพระธาตุหริภุญชัย” จัดขึ้นในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 เหนือ (เดือนแปดเป็ง) ในวันนี้ชาวลำพูนและชาวล้านนาจะพร้อมใจกันมาที่วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหารเพื่อนำน้ำมาสรงองค์พระธาตุโดยเชื่อว่าเป็นการชำระจิตใจและเสริมสิริมงคลแก่ชีวิต พิธีกรรมและขบวนศรัทธา น้ำที่ใช้สรงพระธาตุ ไม่ใช่น้ำธรรมดาแต่ประกอบด้วยน้ำพระราชทาน และน้ำทิพย์จากดอยขะม้อ น้ำทิพย์ต่างๆ ทั่วเมืองลำพูน และน้ำจากประชาชน ก่อนถึงวันสรงน้ำจะมีพิธีตักน้ำทิพย์บนยอดดอย ด้วยขั้นตอนที่เคร่งครัด จากนั้นจะมีขบวนแห่อัญเชิญน้ำเข้าสู่เมืองลำพูนอย่างสมเกียรติ และตั้งสมโภชก่อนนำขึ้นสรงองค์พระธาตุ นี่คือพระธาตุ” ในตำนานสู่ “พระธาตุศักดิ์สิทธิ์”จาก “น้ำทิพย์บนดอย”สู่ “พิธีกรรมอันยิ่งใหญ่” ทั้งหมดนี้ได้หลอมรวมเป็นอัตลักษณ์ของชาวลำพูนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นและยังคงดำรงอยู่ตราบจนถึงปัจจุบัน และนี่เป็นกิจกรรมหนึ่งที่ ชาวลำพูน หรือผู้มีแรงกล้าในศรัทธา ควรไปมีส่วนร่วม งานบุญนีควบคู่กับงานสรงน้ำพระธาตุคือ พีธีกรรมอัญเชิญน้ำจากดอยขะม้อ สู่วัดพระธาตุหริภุญชัย

       พิธีขึ้นดอยตักน้ำจะมี ในวันขึ้น 12 ค่ำเดือน 8 ปีนี้ตรงกับวันที่ 28 เมษายน 2569  รายละเอียดการจัดงานสอบถามไปยังหน่วงงานที่จัด คือ เทศบาลตำบลมะเขือแจ้